To μεσημέρι του Σαββάτου 04/08/2018 μια δυνατή ομάδα του Ορειβατικού Συλλόγου Καλαμάτας αποτελούμενη από 18 άτομα, αναχωρεί από την πόλη της Καλαμάτας για τη διάσχιση του μυθικού ποταμού της Ηπείρου, Αχέροντα. Τα δυο λεωφορειάκια του Συλλόγου φορτωμένα όχι μόνο με αποσκευές αλλά και με χαρούμενη διάθεση ξεκινούν το μεγάλο ταξίδι. Η εξόρμηση θα ξεκινήσει από το χωριό Σερζιανά (Τρίκαστρο) Ιωαννίνων που βρίσκεται σε υψόμετρο 600 μ.. Από κει ξεκινά η ονομαστή «Χαράδρα του Αχέροντα» ή «Στενά του Αχέροντα» για να καταλήξει 10 χιλιόμετρα μετά στο χωριό Γλυκή.
Ο Αχέροντας ήταν γνωστός κι ως Μαυροπόταμος (γιατί σύμφωνα με τη μυθολογία, οι Τιτάνες κατά τη διάρκεια της Τιτανομαχίας ήπιαν νερό από το ποτάμι κι ο Δίας θυμωμένος, μαύρισε και πίκρανε τα νερά του), ως Φαναριώτικος κι ως Καμαριώτικος. Η αρχαία ονομασία του ποταμού που έχει διατηρηθεί ως τις μέρες μας, προέρχεται κατά μία εκδοχή από τη λέξη «άχος» που σημαίνει θλίψη, οδύνη. Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι ο Αχέροντας ήταν το μέρος, όπου ο ψυχοπομπός Ερμής πήγαινε τις ψυχές των νεκρών ώστε να τις παραδώσει στο βαρκάρη Χάροντα, το γιο του Ερέβους και της Νύχτας, για να τις μεταφέρει στο βασίλειο του Άδη, έναντι ενός οβολού για ναύλα. Για αυτό στην αρχαία Ελλάδα τοποθετούσαν πάντα έναν οβολό κάτω από τη γλώσσα του νεκρού πριν τον ενταφιάσουν, για να έχει να πληρώσει ο νεκρός το Χάροντα. Όσοι δεν είχαν να πληρώσουν ο μύθος ανέφερε ότι ήταν καταδικασμένοι να περιπλανιούνται στις όχθες του ποταμού για εκατό χρόνια. Όπως μας είπαν επίσης οι ντόπιοι, ακόμα και σήμερα συνηθίζεται στην περιοχή να τοποθετούν νομίσματα στα μάτια των νεκρών. Σύμφωνα με μια παραλλαγή του μύθου τα δάκρυα των ζωντανών για τους νεκρούς συγκεντρώνονταν από όλη τη γη και σχημάτιζαν αυτό το ποτάμι που τα μετέφερε στον Άδη. Οι αναφορές στους μύθους αποτελούν εχέγγυο για τη μοναδικότητα κι ομορφιά της διαδρομής. Γιατί οι αρχαίοι Έλληνες τοποθετούσαν τους ιερούς τους χώρους στα πιο ιδιαίτερα τοπία.
Αργά το απόγευμα η χαρούμενη συντροφιά μας φτάνει στην Πρέβεζα, όπου εκεί πολύ φιλόξενα μας υποδέχεται στον κήπο του, όπου και θα διανυκτερεύσουμε, ο πρώην πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Πρέβεζας. Στήνουμε γρήγορα τις σκηνές μας και κατηφορίζουμε προς την πόλη. Με τη σκέψη στο μεγάλο μας ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, «τον ποιητή που έσκυψε πολύ στο χείλος των αβύσσων» όπως γράφει ο υπερρεαλιστής Ανδρέας Εμπειρίκος στο ποιητικό του μνημόσυνο «για τον άνθρωπο που εις την Πρέβεζαν εχάθη». Σε αυτή την πόλη έζησε τις τελευταίες μέρες της ζωής του και με πολλή συγκίνηση ψάχνουμε να βρούμε τα τελευταία του χνάρια. Βρίσκοντας την προτομή του λίγα μέτρα από το σπίτι που έζησε, στο μυαλό μου στριφογυρνούν στίχοι του. «Τι νέοι που φτάσαμεν εδώ, στο έρμο νησί, στο χείλος του κόσμου, δώθε από το όνειρο και κείθε από τη γη! Όταν απομακρύνθηκεν ο τελευταίος μας φίλος, ήρθαμε αγάλι σέρνοντας την αιώνια πληγή.»
Ύστερα από ένα όμορφο βράδυ, νωρίς το πρωί ξεκινάμε για τη δύσκολη εξόρμησή μας. Ο σύλλογός μας ενώνεται με τους ορειβατικούς συλλόγους της Πρέβεζας, που ήταν κι ο διοργανωτής αυτής της εξόρμησης, της Λευκάδας και των Ιωαννίνων και ξεκινά για τη διάσχιση του πιο ονομαστού ποταμού της Ηπείρου που διασχίζει τους νομούς Ιωαννίνων, Θεσπρωτίας και Πρεβέζης κι εκβάλλει στο Ιόνιο πέλαγος με το συνολικό μήκος της μαγευτικής διαδρομής του να φτάνει τα 52 χιλιομέτρα. Σε απόσταση περίπου 200 μέτρων από τη γέφυρα των Σερζιανών (Τρίκαστρο) μπαίνουμε στο ορμητικό ποτάμι του οποίου τα πολύ παγωμένα νερά λες και μαστιγώνουν το κορμί μας.
Το μορφολογικό ανάγλυφο του Αχέροντα γίνεται εντονότερο όσο κατεβαίνουμε και φτάνουμε σε εκείνο το κομμάτι του ποταμού που μας εισάγει στην περιοχή του δέους: στα «Στενά του Αχέροντα» που είναι το πλέον επικίνδυνο κομμάτι του ποταμού. Σε άλλα σημεία, ο ποταμός κυλά ορμητικά μέσα από θεόρατους ολόλευκους κατακόρυφους βράχους που στέκονται φρουροί στο διάβα του. Αρκετές φορές το ύψος τους ξεπερνά τα 200 μέτρα, ενώ το πλάτος του ποταμού στα σημεία αυτά φτάνει τα 2 μέτρα. Σε κάποια σημεία μάλιστα το ποτάμι στενεύει τόσο πολύ που μοιάζει να μας απαγορεύει τη διέλευση. Παλιότερα οι βράχοι αυτοί ήταν ενωμένοι στην κορυφή δίνοντας την εντύπωση μιας τρομερής πύλης, της «Πύλης του Άδη».
Η πορεία μας μέσα στη κοίτη του ποταμού είναι απίστευτα δύσκολη. Κάθε βήμα πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά γιατί το ποτάμι τη μια βαθαίνει απότομα και σε παρασύρει στο βυθό του και την άλλη γίνεται απότομα ρηχό κι αν δεν προλάβεις να σταθείς στα πόδια σου, το δυνατό ρεύμα του ποταμού θα σε παρασύρει. Πλήθος βράχια κρυμμένα καλά μέσα στο θολό από την κίνησή μας νερό, καιροφυλακτούν να σε χτυπήσουν και να σε ανατρέψουν. Αλλού σφηνωμένοι κορμοί στα στενά περάσματα σου κλείνουν το δρόμο. Σε άλλα σημεία, λες και ξεχειλίζει η οργή του ποταμού, λυσσομανά με δίνες και καταρράχτες τους οποίους όμως αμέσως μετά, διαδέχονται υπέροχες γαλαζοπράσινες βάθρες (φυσικές πισίνες) με κρυστάλλινα νερά και λωρίδες άμμου στις όχθες που λάμπουν εξωπραγματικά λουσμένες από το φως που περνά φιλτραρισμένο από τα φυλλώματα των γιγαντιαίων πλατάνων και των λυγερόκορμων ιτιών. Έχεις την αίσθηση κάθε στιγμή, ότι τη μια βρίσκεσαι στον Πάνω Κόσμο την άλλη στον Κάτω. Τη μια στα ύψη, την άλλη στα Τάρταρα. Αισθάνεσαι σαν να κινείσαι μεταξύ ζωής και θανάτου.
Πάνω από τα κεφάλια μας κρέμονται υπέροχες αηδονοφωλιές φτιαγμένες από το χνούδι των φύλλων της ιτιάς, σε σημεία που το κουνάβι να μην μπορεί να τις πειράξει. Μπλε λιβελούλες φτεροκοπούν εδώ κι κει και νεροχελώνες λιάζονται τεμπέλικα πάνω σε κορμούς δέντρων για να ξεραθεί το όστρακό τους και να μη μουχλιάσει.
Το νερό του ποταμού γίνεται τώρα ακόμα πιο ορμητικό και με δυσκολία μπορούμε να σταθούμε όρθιοι στα σημεία που το ποτάμι ξεβαθαίνει. Η κολύμβηση είναι λυτρωτική όταν αφήσεις να σε παρασύρει το ορμητικό ρεύμα του ποταμού που τώρα έχει δυναμώσει πολύ γιατί έχει δεχτεί και τα νερά των παραποτάμων του.
Η επιβλητική ιστορία του ποταμού που εκτός από δάκρυα κουβαλά στα νερά και τις όχθες του χιλιάδες χρόνια ιστορικής μνήμης και μυθολογίας μας κάνει να τον κοιτάμε με ακόμα περισσότερο δέος. Οι μύθοι μπλέκονται με την Ιστορία και τη γλώσσα υφαίνοντας μια πολύ-διάστατη πραγματικότητα με πολλές ερμηνείες και σημασίες. Αν δεν γνωρίζεις την ιστορία του ποταμού είναι εξαιρετικά δύσκολο να φανταστείς ότι κάποτε οι άνθρωποι είχαν ταυτίσει ένα τόσο όμορφο μέρος, έναν τόπο με απαράμιλλο κάλλος και τόσο πλούσιες άγριες φυσικές ομορφιές, με τόσο σκοτεινούς μύθους που οι ρίζες τους αγγίζουν τα αρχαία μυστήρια.
Σιγά σιγά πλησιάζουμε προς το χωριό Γλυκή που είναι στην έξοδο των στενών του Αχέροντα, διασχίζεται από αυτόν κι είναι το τέλος της πορείας μας. Το ποτάμι εδώ ημερεύει, πλαταίνει και σχηματίζει μαιάνδρους σε μια μικρή κοιλάδα πλημμυρισμένη από κόσμο που ανεβαίνει το ρέμα του ποταμού με φωνές και γέλια. Σωστό πανηγύρι. Το ποτάμι εδώ κυλά γεμάτο ζωή κι ανθρώπινη δραστηριότητα που περιλαμβάνει ράφτινγκ, ιππασία, κανό κι άλλα σπορ. Φτάνοντας στην έξοδο των στενών μπορεί κάποιος να δει το μονοπάτι που ανηφορίζει προς τα χωριά του Σουλίου κι ονομάζεται «Σκάλα της Τζαβέλαινας», που λέγεται ότι ονομάστηκε έτσι, γιατί μόνο η ξακουστή Τζαβέλαινα μπορούσε να ανέβει έφιππη την απόκρυμνη αυτή πλαγιά. Το μονοπάτι οδηγεί στην αετοφωλιά του Σουλίου, την κοιτίδα των Σουλιωτών, η οποία παρόλο το χαμηλό υψόμετρό της ήταν μια προφυλαγμένη ακρόπολη ελευθερίας που οι τούρκοι δεν μπορούσαν να την παραβιάσουν εύκολα.
Εδώ στη Γλυκή στη σπηλιά του Δράκου, που βρίσκεται σε ένα στενό σημείο των βράχων με ορμητικά νερά παγωμένα σαν κρύσταλλο, βρίσκονται, κατά την παράδοση, οι πηγές του Αχέροντα που ονομάζονταν Ομφαλός και θεωρούνταν οι πύλες του Άδη που τις φυλούσε ο φοβερός Κέρβερος. Οι φυσαλίδες του νερού που αναβλύζει ορμητικά και με δυνατό θόρυβο πίστευαν ότι ήταν η τρομερή του ανάσα. Στα χρόνια της πρώτης χριστιανικής περιόδου φτιάχτηκε ένας μύθος που αναφέρει ότι εδώ ζούσε ένα στοιχειό, ένας δράκος που πίκραινε τα νερά του ποταμού. Το στοιχειό αυτό όμως το σκότωσε ο Άγιος Δονάτος, πολιούχος της περιοχής και τα νερά του Αχέροντα έγιναν γλυκά. Έτσι άλλαξε και το όνομα του χωριού που λεγόταν Ισορεία κι ονομάστηκε Γλυκή.
Η πορεία μας εδώ τελειώνει κι ύστερα από την απαραίτητη ξεκούραση παίρνουμε χαρούμενοι το δρόμο του γυρισμού, χαριτολογώντας ότι διασχίσαμε τον ποταμό των ψυχών χωρίς τη συνοδεία του Χάροντα και χωρίς να πληρώσουμε τον απαιτούμενο οβολό. Βουτήξαμε στα παγωμένα νερά του ποταμού για έξι ολόκληρες ώρες και διασχίσαμε το μυθικό φαράγγι του μαγεμένοι από την απόκοσμη εξωπραγματική ομορφιά του. Τι κι αν η μυθολογία περιγράφει αρνητικά τον Αχέροντα. Η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική, αφού διασχίσαμε έναν αληθινό επίγειο παράδεισο. Εξερευνήσαμε μια περιοχή που κρύβει τα μυστικά της αθανασίας κι έχουμε ένα μερίδιο σε αυτήν με το σώμα ατσαλωμένο από την πολύωρη παραμονή στα παγωμένα νερά του ποταμού και την ψυχή μας γεμάτη από Ελλάδα. Υπάρχουν κάποια μέρη στα οποία νιώθεις την ανάγκη να ξαναγυρίσεις ξανά και ξανά. Είτε πρόκειται για το απαράμιλλο κάλλος τους και τις πλούσιες φυσικές ομορφιές τους, είτε για κάτι περισσότερο μυσταγωγικό. Ένα από αυτά τα μέρη είναι κι αυτό το ποτάμι της Ηπείρου, ο υπέροχος ποταμός Αχέροντας !!!!
Ολυμπία Βενιζελέα
Μέλος του Ε.Ο.Σ. Καλαμάτας
2018-08-10 15:21:34